Батыр
Жоңғарларға қарсы ұзақ жылдарға созылған азаттық күрестің белсенді қатысушысы.
Көрнекті тұлғалар
01
Қанжығалы Бөгенбай · Сардар · Елші
Бөгенбай батыр
XVIII ғасырдағы қазақ халқының азаттық күресіндегі аса көрнекті қолбасшылардың бірі.
Бөгенбай Ақшаұлы жоңғар шапқыншылығына қарсы күресте қазақ жасақтарын басқарған әйгілі сардар. Ол әскери ерлігімен ғана емес, ел бірлігі, дипломатия және мемлекеттік істерге қатысуымен де танылды.
Сардар
Жоңғарға қарсы күрес
Ел бірлігі
Дипломатия
Тұлға туралы
Қанжығалы Бөгенбай
Батыр · Сардар · Елші
XVIII
Иллюстративтік тарихи бейне · E-history.kz
ӘУЛЕТ
Ақша батырдың ұлы
60+
Жылға созылған әскери жол
1761
Қытайға дипломатиялық миссия
01
Бөгенбайдың күші — өзі алға шығуда ғана емес, мыңдаған сарбазды бір мақсатқа жұмылдыра білуінде.
02
Батырлар әулетінің жалғасы
Бөгенбай Ақшаұлы — Орта жүздің Арғын тайпасындағы Қанжығалы руынан шыққан әйгілі батыр әрі қолбасшы.
Оның атасы Әлдеуін әскери дәстүрімен танылған, ал әкесі Ақша батыр Тәуке хан заманындағы белгілі сардарлардың бірі болған.
Бөгенбай бала кезінен әскери ортада өсіп, қару жасау, атқа міну, шешендік пен ел ісіне араласу дәстүрін меңгерді.
Кейін ол өзіне сенімді жауынгерлерді төңірегіне топтастырып, халық жадында «Қанжығалының қырық батыры» деген атпен қалған жауынгерлік ортаны қалыптастырды.
Жоңғар шапқыншылығы күшейген XVIII ғасырда Бөгенбай қазақ жасақтарының ең беделді сардарларының біріне айналды.
Қартайған шағына дейін елдің әскери, саяси және дипломатиялық өміріне қатысып отырды.
03
Сардардың төрт қыры
Бөгенбай тұлғасында жеке батырлық, әскери басқару, ел бірлігі және дипломатиялық тәжірибе қатар көрінді.
Сардар
Ірі жасақтарды ұйымдастырып, күрделі әскери жорықтарды басқарды.
Бірлік
Қазақ жасақтарының бірлесіп әрекет етуіне және елдің тұтастығын қорғауға үлес қосты.
Елші
Кейінгі кезеңде дипломатиялық байланыстарға араласып, елшілік миссияларға қатысты.
04
KERN / КӨРНЕКТІ ТҰЛҒАЛАР
Оның өмірінің үлкен бөлігі ат үстінде, ел қорғау мен әскер басқаруда өтті.
Әскер
Тәртіп
Бірлік
Жауапкершілік
05
Үш буын. Бір әскери дәстүр.
Бөгенбайдың қолбасшылық жолы кездейсоқ қалыптасқан жоқ. Ол бірнеше буыннан жалғасқан әскери әулеттің өкілі болды.
ӘСКЕРИ ӘУЛЕТ
05
Ә
АТА
Әлдеуін
Әулеттің әскери дәстүрінің алдыңғы буыны.
→
А
ӘКЕ
Ақша батыр
Тәуке хан дәуіріндегі белгілі сардар.
→
Б
ҰЛЫ
Бөгенбай
Қазақ даласындағы аса беделді қолбасшылардың бірі.
ТӘЖІРИБЕ
ДӘСТҮР
ҚОЛБАСШЫЛЫҚ
06
Бір батыр емес. Біріккен күш.
Бөгенбайдың айналасына сенімді жауынгерлер топтасты. Халық жадында бұл орта «Қанжығалының қырық батыры» деген атаумен сақталған.
ҚАНЖЫҒАЛЫ
06
ЖАУЫНГЕРЛІК ОРТА
40
БАТЫР
Б
САРДАР
БӨГЕНБАЙ
Сенім · Тәртіп · Ортақ мақсат
ЖЕКЕ ЕРЛІК
ҰЙЫМДАСҚАН ӘСКЕР
07
Ұзақ әскери жол
Бөгенбайдың әскери қызметі қазақ даласының әртүрлі өңірлеріндегі үлкен жорықтармен байланысты.
ӘСКЕРИ ХРОНОЛОГИЯ
07
1720s
ТҮРКІСТАН · САУРАН
Оңтүстікті қорғау
Қазақ жасақтарының жоңғарларға қарсы ірі күрес кезеңі.
1726
БҰЛАНТЫ
Бұланты маңындағы күрес
Қазақ жасақтары ірі жеңіске жеткен азаттық күрестің маңызды кезеңдерінің бірі.
1730
АҢЫРАҚАЙ
Аңырақай шайқасы
Қазақ қолдарының жоңғарларға қарсы шешуші күресінің ең белгілі кезеңдерінің бірі.
1756–58
ТАЛҚЫ · ШЫҒЫС ТҮРКІСТАН
Талқы түбіндегі шайқастар
Қытай әскерімен болған күрделі әскери кезеңге қатысты.
08
Майданнан елшілікке
Өмірінің кейінгі кезеңінде Бөгенбайдың тәжірибесі тек соғыста емес, халықаралық қатынастарда да қажет болды.
1761 · ЕЛШІЛІК МИССИЯ
08
Сардар
Елді қорғаған әскери қолбасшы.
ТӘЖІРИБЕ
→
1761
ЕЛШІ
→
КЕЛІССӨЗ
Дипломат
Абылай ханның ұлы Әділмен бірге Қытайға барған елшілік миссиясына қатысты.
ҚАЗАҚ ДАЛАСЫ
→
ҚЫТАЙ
ӘСКЕРИ БЕДЕЛ
САЯСИ ТӘЖІРИБЕ
09
Аңыз емес. Нақты жәдігер.
Бөгенбай батырдың ұрпақтары ғасырлар бойы сақтаған дулыға бүгінде тарихи жәдігер ретінде музей қорына тапсырылған.
ӘСКЕРИ-ТАРИХИ МУЗЕЙ
ЖӘДІГЕР
300+
жыл әулетте сақталған
ДУЛЫҒА / МҰРА / ТАРИХ
Жорықтың нақты ізі.
Батырдың дулығасы ұрпақтан ұрпаққа мұра болып сақталып, кейін Қазақстанның Әскери-тарихи музейінің қорына тапсырылды.
Фото және дерек көзі: E-history.kz
K.E.R.N. SCHOOL
10
Бөгенбай батырдың мұрасы — ерлік, қолбасшылық, ел бірлігі және Отан алдындағы жауапкершілік.
Көрнекті тұлғалар
KERN