Қазақ әліпбиі
Араб жазуын қазақ тілінің дыбыстық табиғатына бейімдеп, ұлттық жазуды реформалады.
Көрнекті тұлғалар
01
Ұлт ұстазы · тіл реформаторы · Алаш қайраткері
Ахмет Байтұрсынұлы
Ғалым-лингвист, ақын, публицист, педагог және қоғам қайраткері.
Қазақ тіл білімінің ғылыми негізін қалыптастырып, ұлттық жазуды реформалады және халықтың білім мен мәдениетке ұмтылуына қызмет етті.
Тіл білімі
Әліпби
Қазақ газеті
Алаш
Тұлға туралы
Ахмет Байтұрсынұлы
Ғалым · Ағартушы · Публицист
1872
01
Қазақ тіл білімінің ғылыми негізі
02
Ұлттық жазуды реформалау
03
«Қазақ» газеті · 1913–1918
01
Ол тіл мен жазуды ұлттың білімі, мәдениеті және санасымен байланыстырды.
02
Ұлтқа қызмет еткен ой
Ахмет Байтұрсынұлы — Алаш қозғалысының көрнекті жетекшілерінің бірі, ұлт ұстазы, ғалым-лингвист, ақын әрі публицист.
Ол қазақ тілінің дыбыстық ерекшеліктерін ескере отырып, ұлттық жазуды реформалап, сауат ашуға ыңғайланған жаңа жүйе қалыптастырды.
Ғалымның тілге арналған еңбектері қазақ тіл білімінің негізгі ұғымдары мен ғылыми терминологиясының қалыптасуына ықпал етті.
Ахмет Байтұрсынұлы әдебиет теориясын жүйелеуге де үлкен үлес қосып, қазақ әдебиеттануының ғылыми негізін дамытуға еңбек етті.
Қоғамдық қызметінде халықтың бостандығы, білім алуы, мәдениеті мен ұлттық санасын қорғауды негізгі мақсаттарының бірі етті.
03
Ғылыми және қоғамдық мұра
Байтұрсынұлының еңбегі тіл ғылымынан бастап журналистика мен ағартушылыққа дейін бірнеше бағытты бір идеяға біріктірді: ұлтқа қызмет ету.
Тіл білімі
Қазақ грамматикасын ғылыми тұрғыдан жүйелеп, тілдік терминдердің тұтас жүйесін қалыптастыруға үлес қосты.
Әдебиеттану
Әдеби шығарманы ғылыми тұрғыдан зерттеуге арналған жүйелі теориялық негіз қалыптастырды.
Публицистика
Баспасөз арқылы білім, жер, мәдениет және ұлттық сана мәселелерін көтерді.
04
KERN / КӨРНЕКТІ ТҰЛҒАЛАР
«Ұлт ұстазы» деген атау — оның білімді, тілді және ұлттық сананы біртұтас құндылық ретінде қарастырған еңбегінің көрінісі.
Тіл
Білім
Жазу
Ұлттық сана
05
Дыбыстан жазу жүйесіне
Байтұрсынұлы қазақ тілінің дыбыстық табиғатына сүйеніп, жазу жүйесін ықшамдап, оны сауат ашуға бейімдеуге ұмтылды.
ЖАЗУ ЖҮЙЕСІ
05
24
ТАҢБА
01
ДЫБЫС
02
ТАҢБА
03
СӨЗ
ТІЛ / ЖАЗУ
А.Б.
Тілді жүйе ретінде көру.
Ахмет Байтұрсынұлы жазуды жай ғана әріптер жиынтығы емес, тілдің дыбыстық табиғатын дәл жеткізетін құрал ретінде қарастырды.
Дыбыстық негіз
Жазу жүйесін қазақ тілінің өзіндік дыбыстарына бейімдеу.
Ықшам жүйе
Артық таңбаларды азайтып, сауат ашуды жеңілдетуге бағыттау.
Оқу әдістемесі
Әліпби мен оқулықты бір білім беру жүйесінің бөлігіне айналдыру.
06
Газеттен ұлттық диалогқа
1913–1918 жылдары Ахмет Байтұрсынұлы «Қазақ» газетінің бас редакторы болды. Басылым қоғамдық ойдың маңызды мінберіне айналды.
1913
«Қазақ» газеті
БАСПАСӨЗ / ҚОҒАМДЫҚ ОЙ
Сөз — қоғамдық күш.
Газет бетінде білім, мәдениет, қоғам және ұлттық мүддеге қатысты маңызды мәселелер көтерілді.
Архив: «Қазақ» газеті · 1913
07
Ғылымды оқулыққа айналдыру
«Тіл-құрал» еңбектері қазақ тілінің құрылымын жүйелі түрде түсіндіруге арналған маңызды ғылыми-оқу мұрасына айналды.
1925
«Тіл-құрал»
ТІЛ БІЛІМІ
07
Термин. Жүйе. Ғылым.
Ахмет Байтұрсынұлы қазақ тілінің грамматикалық құрылымын ана тілінде түсіндіруге арналған ғылыми аппарат қалыптастырды.
Зат есім
Сын есім
Етістік
Бастауыш
Баяндауыш
Архивтік фото · Wikimedia Commons · CC0
08
ҚОҒАМДЫҚ ҚЫЗМЕТ
Ғылымнан азаматтық қызметке
Байтұрсынұлының ағартушылық және ғылыми қызметі қоғамдық жауапкершілікпен қатар жүрді.
Қоғамдық-саяси қызметінің белсенді кезеңдерінің басталуы.
Жалпыұлттық газеттің бас редакторы.
Ұлттық қозғалыстың көрнекті жетекшілерінің бірі.
Халық ағарту ісіндегі мемлекеттік қызмет.
K.E.R.N. SCHOOL
09
Байтұрсынұлының рухани мұрасы — ұлттың білімі, мәдениеті мен тәуелсіз ойының берік діңгектерінің бірі.
Көрнекті тұлғалар
KERN